De zelfgemaakte appelsap van Ria Beckers

Tijd om uit te rusten na haar vertrek uit de Tweede Kamer kreeg Ria Beckers niet. Met haar man Karel maakt ze nu appelsap van hoogstambomen, gered van de ondergang.

Op het lommerrijke terras van Ria en Karel Beckers in het Betuwse Wadenoyen flonkert in de glazen de goudgele vrucht van hun nieuwe onderneming: appelsap van hoogstambomen, gered van de ondergang. Milieuvriendelijk geteeld, biologisch verwerkt, gezond, maar vooral lekker. Mensen die ervan proeven zeggen: het smaakt naar vroeger.
Vroeger, toen de Betuwe één en al hoogstamboomgaard was. Een eeuwenoude cultuur, minstens daterend uit de vijftiende eeuw. Na de oorlog in rap tempo uit het boerenlandschap verwijderd. Om plaats te maken voor het type boomgaard anno 1997: strakke rijen lage bomen, die de teler grote voordelen bieden: het plukt een stuk sneller en je kunt er heel wat van kwijt op je land. Dat de keus voor de consument daarmee is versmald tot een handvol appel- en perenrassen, ach, dat is de prijs van de vooruitgang.
Ex-politica Ria Beckers en haar man Karel, ooit min of meer bij toeval in de Betuwe beland, hebben de eerste jaren dat ze er zaten met lede ogen de teloorgang van de hoogstamboomgaarden aangezien zonder er iets aan te doen. Ria was druk met haar Tweede Kamerlidmaatschap en fractievoorzitterschap van de PPR en later Groen Links; Karel had als filosoof en docent zijn handen vol. De rest van hun tijd ging op aan de kinderen en het opknappen van hun nu riante boerderij.
Inmiddels is Ria alweer vier jaar uit de Kamer en haar man heeft zijn carrière na een hartinfarct moeten neerleggen. Maar het idealistische bloed bleef stromen. Ria werd voorzitter van de stichting Natuur en Milieu en van de stichting Biologica, de branche organisatie voor de biologische landbouw en handel, Karel stortte zich van lieverlee op het behoud van de hoogstamcultuur samen hebben ze, met enige gelijkgestemden, de stichting Milieu en Ondernemen opgericht, met als nieuwste poot het project Hoogstamfruit Rivierenland.
Ria: "Eigenlijk is dat vooral Karels project, al werk ik er van harte aan mee." Karel: "Jij bent veel te bescheiden, jij bent altijd al een voortrekker op milieugebied geweest."

Hij zet Ria graag en vaak in als geheim wapen, vertelt hij. Haar naam opent deuren en haar wijdvertakte netwerk is natuurlijk niet te versmaden. Dus wordt het vruchtensap van Hoogstamfruit Rivierenland gul geschonken op recepties van Natuur en Milieu, en is het ook geleverd aan een Eurotop van hoge ambtenaren, bijeen op uitnodiging van het ministerie van ontwikkelingssamenwerking. Maar ook particulieren komen op de boerderij in Wadenoijen hun auto's vol laden, en inmiddels hebben de eerste restaurants in de regio hun bestellingen geplaatst. Ria Beckers benadrukt dat Hoogstamfruit Rivierenland geen zweverige bedoening is van het zoveelste ideologische clubje. In het project grijpen verschillende zaken in elkaar, die allemaal even belangrijk zijn: landschapsbescherming door behoud van de hoogstamboom, werkgelegenheid door oprichting van bedrijfjes die het onderhoud verzorgen van de boom gaarden, milieuvriendelijkheid en .ge zondheid door biologische teelt, en aantrekkingskracht voor toerisme en recreatie. "We gaan fietsroutes langs de hoogstamboomgaarden uitzetten." Veertig particulieren, allemaal bezitters van hoogstamboomgaardjes van Gorinchem tot Nijmegen, hebben zich al aangesloten bij het project, Vaak mensen die een boomgaardje hebben geërfd, en bij god niet weten wat ze ermee aan moeten, zegt Karel. Een Hoogstamfruitboom is namelijk een heel aparte boom. Alleen het snoeien al vergt een deskundigheid die bijna niemand meer heeft. "Nog een handjevol mensen van boven de tachtig beheerst de techniek", vult Ria aan. Ze kennen drie hoogbejaarde broers in de buurt, van wie de jongste van 86 tot vorig jaar persoonlijk in de eigen hoogstambomen klom voor het vereiste snoeiwerk. De kennis van dergelijke inwoners van de regio wordt nu overgedragen op de mensen die voor de stichting werken. "We willen geen goed bedoeld hobbyisme bedrijven", onderstreept Karel. "Alles moet vakwerk zijn. Net zo goed als we zakelijk verstandig willen opereren."

Twee eenmansbedrijfjes draaien nu al - eentje wordt gerund door zoon Stefan Beckers - het derde is in oprichting. Want behalve handfruit levert de hoogstamfruitboom ook verwerkingsfruit voor sappen, stropen en jams.
De afzet loopt, anderhalfjaar na de start van het project, als een trein. Ria: Af en toe begin ik me al zorgen te maken of we straks wel genoeg sap en stroop zullen hebben. Karel: "We hebben nog niet eens een echte marketing op poten gezet. Daar gaan we nu aan werken. Het succes heeft ongetwijfeld te maken met de trend dat veel consumenten zich bewuster worden van de meerwaarde van biologisch geteelde groenten en fruit."
En de professionalisering van de branche helpt ook mee. De eerste generatie onbespoten groenwinkels, waar de geur van geitenwollen sokken je tegemoet walmde en liefdewerk oud papier het motto leek, is opgevolgd door zakelijk opgezette neringen. En ook in het reguliere circuit wint het biologische product snel terrein. Supermarkten ruimen er steeds meer plaats voor in. Ria Beckers herinnert zich hardop hoe ze nog maar drie jaar geleden op de directieverdieping van het Ahold-concern in Zaandam een vurig pleidooi afstak voor een biologisch voedselpakket in het schap van de grootgrutter. Met een grijns: "We hebben gepraat als Brugman, maar het was No No No. En nu zijn ze om. Daarmee is tevens gezegd dat het succes niet vanzelf komt, maar bevochten moet worden."

Ook bij ODIN, een snel groeiende groothandel in biologisch voedsel en uitvinder van het biologische groenteabonnement (wekelijks krijgt de abonnee een pakket groenten thuisbezorgd), hebben Karel en Ria zich drie slagen in de rondte moeten praten om hun fruit daar af te zetten. Odin ligt overigens handig dicht bij, in het buurdorp Geldermalsen. Ria Beckers gelooft heilig in de opmars van het biologische product. Ook op vleesgebied, na rampen met varkenspest en gekke koeien-ziekte. En natuurlijk kan ze het niet laten kritiek te uiten op de bijna fabrieksmatige wijze van telen die in de moderne fruitteelt gemeengoed is, en op de milieuvervuiling die deze sector veroorzaakt tengevolge van chemische bestrijdingsmiddelen. Maar tegelijkertijd heeft ze compassie voor de positie waarin boeren en fruittelers zich hebben gemanoeuvreerd: allemaal zitten ze verstrikt in de spiraal van meer produceren, meer investeren enzovoort. De moderne boer is een knecht, zegt Karel. Voor het overige wegen hij en Ria hun woorden: levend in het land van Flipje willen ze op de eerste plaats een goede buur zijn, en niemand op de tenen gaan staan, zeker niet de moderne fruittelers. Trouwens, het kan wel alleen nieuwsgierigheid zijn, maar ze komen langzaam aan wél kijken wat hier gebeurt, zegt Ria.

Nog niets aan felheid heeft ze ingeboet sinds ze zich uit het politieke bedrijf terugtrok, en evenmin aan energie om zich te wijden aan milieuzaken. Maar dat is ook jouw schuld, zegt ze met een lach naar haar man, Ik wilde na mijn vertrek uit de Kamer eerst eens drie maanden uitrusten, maar jij hebt me meteen richting biologische landbouw geduwd. Haar laatste vakantie ging helemaal op aan het administreren en registreren van al het fruit dat uit alle windstreken werd aangevoerd. Geen simpele klus, want het betreft veertig verschillende rassen die in allerlei verschillende hoeveelheden worden aangevoerd. Karel houdt de verkoop in eigen hand, omdat hij precies wil weten waar iets terechtkomt. Vorig seizoen heeft hij 100 ton fruit verkocht. Het leukst van het geheel vindt hij echter het redden en weer rendabel maken van verwaarloosde boomgaarden - die overigens altijd van de eigenaren blijven. Hij stapt in de auto en gaat voor naar een nabije bongerd, die hij eigenhandig van de sloop heeft gered. Genietend loopt hij onder de monumenten van bomen door, sommige nog ver voor de oorlog geplant. Zes jaar lang is deze boomgaard verwaarloosd. Hak die meut toch om, zei een oude boer. En nu de boomgaard letterlijk opbloeit en rendement oplevert zijn de eigenaren apentrots.