Bob Jongejans is gepensioneerd natuurkundige, heeft dagelijks een paar uurtjes tijd over, wil maatschappelijk actief zijn en is verzot op hoogstamfruitbomen. Het ligt dan ook voor de hand dat hij verleden jaar bestuurslid werd van de Pomologische Vereniging NoordHolland, afgekort POM. Deze club van 469 enthousiaste liefhebbers wil de hoogstam terug in het Noord-Hollandse landschap en zet zich daar al elf jaar voor in.
Bob Jongejans: “Landschappelijk gezien hoort de hoogstam hier thuis! Ik span me in om het Noord-Hollandse platteland weer een stukje authentieker en daarmee mooier te maken.”

Nieuw aanplanten én behouden.
Om de hoogstamfruitboom weer terug te krijgen in het landschap en oude rassen te behouden, ontplooit de POM verschillende activiteiten. De club wordt daarbij gesteund door de provincie en de Stichting Landschapsbeheer Noord-Holland. Zo maken pomologen van de vereniging beplantingsplannen voor historische en nieuw op te zetten hoogstamboomgaarden. Een aansprekend project is uitgevoerd in de tuin van de Abdij van Egmond. Daar heeft de historische boomgaard met honderden fruitbomen van verschillende rassen een nieuw leven gekregen. “Als POM ontfermen we ons volledig over deze boomgaard.” Bob Jongejans vertelt over het enten en planten van bomen. “Maar onze zorg gaat verder dan alleen het realiseren van een perfecte boomgaard.

Door ziekten en plagen te bestrijden, te snoeien enz., zorgen we ook voor het behoud. Zonder behoud zijn alle inspanningen immers voor niets.” Uiteraard zet de POM zich ook in voor het behoud van de hoogstamboomgaarden van een deel van haar leden. Bij het onderhoudswerk krijgen ze steun van de specialisten binnen onze vereniging. Daarnaast dragen we kennis over door verschillende praktijk- en theoriecursussen te organiseren. Daarin worden onderwerpen behandeld als bijvoorbeeld snoeien, enten, determineren en de bestrijding van ziekten en plagen.

Collectieboomgaard met 238 rassen.
Dit jaar wil de vereniging ook beginnen met het inventariseren van alle nog aanwezige fruitrassen in Noord-Holland. “Regelmatig ontdekken we verloren gewaande hoogstamrassen. Ze komen onder meer boven water tijdens de jaarlijkse fruitrassenten-toonstelling. De rassen worden na de ontdekking geënt en geplant in het deel van de Abdijtuin dat als genentuin is ingericht.”
Omdat de bomen in de genentuin niet groot kunnen worden, ijverde de vereniging de afgelopen jaren voor een collectieboomgaard met authentieke hoogstamfruitbomen. “Omdat we absoluut willen dat oude rassen bewaard blijven.” Dankzij de steun van donateurs is het mogelijk geworden om deze boomgaard volgend jaar te realiseren. Dat gebeurt op een perceel van 7.000 vierkante meter in de Beemster dat door een POM-lid beschikbaar wordt gesteld. “Daar gaan 238 verschillende rassen de grond in. Het wordt een unieke collectie én een enorm kennisveld. Onze leden kunnen straks met eigen ogen zien hoe ziektegevoelig en hoe productief de diverse rassen zijn. Het is overigens de bedoeling dat de tuin in de toekomst ook voor het publiek wordt opengesteld. Dan heeft iedereen er profijt van.” Enthousiasme klinkt door in de woorden van Bob Jongejans. Gelukkig maar. Dankzij het enthousiasme van hem én de andere leden van de POM, krijgt de hoogstam weer een prominente plaats in het vlakke Noord- Hollandse land.

Tekst: Harrie Hoitink.
Fotografie: Pim Westerweel.