SLOCHTEREN - Pomologen vallen dit herfstige jaargetijde van de ene verbazing in de andere. Van de in 1535 gekweekte lotharinger rambour bijvoorbeeld werd gedacht, dat hij was uitgestorven. Nee dus. Lukas Duijts (Slochteren), Jan Woltema (Niekerk) en Attie Venhuizen (Meeden), zeer actieve fruitboomdeskundigen van de Noordelijke Pomologische Vereniging, vonden deze van oorsprong Franse appel, die ook luistert naar de naam pannekoekappel, pondsappel of vrouwenappel, op een boerenerf in Zuidoost-Groningen. "Het zijn hoogtijdagen voor ons", aldus Duijts, die zelf rond zijn boerderijtje tegenover de Fraeylemaborg meer dan honderd soorten fruitbomen heeft. Het drietal wordt in het najaar onrustig. Appels en peren hangen aan de takken. Twee, drie dagen in de week trekken ze er op uit om de provincie systematisch uit te kammen. Zo troffen ze tot hun grote verbazing op twee locaties in de provincie de guldborg, een vroege appel die ze nog nooit eerder hadden gevonden, "terwijl we al twaalf jaar op pad zijn." Opgetogen was het trio met de 'vondst' van een klokkepeer in een boomgaard in het Noord-Drentse Lieveren.

Lukas Duijts zorgt goed voor de oude fruitrassen in zijn boomgaard, maar houdt ook een plaatsje vrij voor vogels bij zijn boerderij in Slochteren. © NvhN/Han de Graaf

En wat te zeggen van de Zoete Paradijs, die in Westernieland werd gedetermineerd? "Hij was wel bekend in andere delen van het land", aldus Duijts, "maar hier hadden we hem nog nooit gezien."Ooit vond hij bij Woudbloem een heel bijzondere appel, waarvan hij de naam in geen enkel boek van zijn indrukwekkende collectie wist te vinden. Hij gaf hem daarom zelf maar een naam: Woudbloemrenet.
Van jongs af aan was Duijts geïnteresseerd in bomen en fruit. Die belangstelling nam toe, toen hij 25 jaar geleden het boerderijtje bij Slochteren betrok. In de daarbij horende boomgaard kwamen appelrassen voor, die door pomologen niet werden herkend. Duijts nam toen zelf maar de studie ter hand. De cascoynes scarlet was een van die bijzondere appelsoorten in zijn boomgaard. En er staan er meer. Hij houdt het erop dat vorige bewoners van deze voormalige pachtboerderij van het Fraeylema-landgoed, waar ooit een vermaarde boomgaard was, ze geënt hebben. Duijts en zijn collega's moeten hun kennis uit de meest uiteenlopende boekwerken verzamelen. Een standaardwerk is er namelijk niet. In binnen- en buitenland loopt hij antiquariaten af, enkel en alleen op zoek naar aanvullend materiaal. Daarnaast is hij vaak aanwezig op 'fruitdagen', zoals op de Slochter jaarmarkt en Verhildersum (Leens).

Een ieder mag daar zijn fruit laten determineren. Dat kan dit weekeinde tijdens de fruittentoonstelling 'Souveniers van eeuwen' bij het Inforium van het Land van Weldadigheid in het Drentse Frederiksoord. Minimaal vijf vruchten per boom en -eventueel- een tak moeten aan de experts worden voorgelegd. "Vrijwel altijd komen we er wel uit", aldus Duijts.