Door Wim Meij

ROTTERDAM - Zes nieuwe en exclusieve appelrassen moeten de Nederlandse appelteelt redden. De appels, in vier smaakcategorieën, zijn op z'n vroegst over drie jaar te koop. De productie wordt zoveel mogelijk afgestemd op de vraag.
Het project heeft tot doel de consumenten weer aan de appel te krijgen, zegt Karel van der Linden, directeur van Inova fruit. "Veel mensen zijn afgeknapt op de appel én dat marktaandeel moeten we zien terug te winnen. We gaan weer een kwaliteitsappel aanbieden en die appel moet niet alleen attractief zijn, maar het gevoel dat de consument bij het kopen heeft, moet ook sporen met de smaak van de appel."
Inova fruit is speciaal in het leven geroepen om de ontwikkeling en productie van de nieuwe rassen in goede banen te leiden. Aandeelhouders zijn Fruitmasters, één van de grootste Nederlandse afzetorganisaties voor fruit, en de Belgische afzetorganisatie Veiling Haspengouw. In het project werken raseige-naren, boomkwekers, telers, teeltvoorlichters, veilingen en supermarkten samen, zodat voor het eerst in de fruittteelt sprake is van een ketenconcept.
De Nederlandse appelteelt verkeert al jaren in zwaar weer. In het verleden zijn fouten gemaakt bij de ontwikkeling van de sector. Allereerst was er de kaalslag bij de 8 oude rassen die zich decennia lang hadden bewezen. Bovendien zijn de appelrassen vaak in handen van boomkwekers en die hebben ondanks de tegenvallende prestaties hun eigen ras te vuur te zwaard verdedigd. "Daarom hebben we de slag met de buitenlandse concurrentie verloren", aldus Van der Linden.
Sinds ruim een jaar werkt Inova fruit aan plannen het tij te keren. Daarvoor is eerst gekeken wat voor een appel de consument nu eigenlijk wil. Aan de hand van geur (groene appel), smaak (fris, zuur en zoet) en mondgevoel (wrang, sappig en melig) hebben specialistische smaakpanels volgens vier smaakprofïelen van de appels neergezet die volgens Van der Linden beantwoorden aan de smaak van de consumentengroepen. Uit de 100 nieuwe rassen die jaarlijks op de markt komen, zijn tot slot zes appels geselecteerd die aan de profielen voldeden en bovendien

geschikt zijn voor de teelt in het klimaat van Noordwest-Europa. Dit najaar begint een pilotproject op acht locaties. Niet alleen in Nederland, maar ook in België. In elke proefboomgaard worden van elk van de zes rassen 500 bomen aangeplant. Inova fruit hoopt zo informatie te krijgen over de beste teeltgebieden voor de appelrassen en wat de beste snoeiwijze is voor optimale dracht en rijping in die gebieden. Daarna gaat de keten aan de slag.
De appels mogen alleen worden geteeld en verhandeld door bedrijven die onderdeel uitmaken van de keten. Vrije handel in die nieuwe rassen is dus niet mogelijk. Het is niet uitgesloten dat de nieuwe, exclusieve appels iets duurder worden. Helemaal zeker is dat niet, want het ketenconcept bevordert de effectiviteit van de productie en dat drukt de kostprijs weer. Overigens is uit onderzoek gebleken dat de consument met de huidige appelprijs wel uit de voeten kan. "De appelprijs is niet buitenproportioneel er zit dus nog wat speelruimte in", aldus Van der Linden.
Het totale appelareaal zal trouwens niet toenemen. Het project van Inova fruit, dat deels wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, gaat ten koste van de bestaande rassen. Vooral de Jonagold zal het moeten ontgelden. Dat ras zal naar Van der Linden verwacht 30 tot 35 % van het marktaandeel verliezen. "We hebben ons ten doel gesteld dat in 2010 van elke hectare aanplant, de helft Inova fruit is", zegt de directeur. "Heel ambitieus, maar dat moet ook wel wil het project levensvatbaar zijn.

Fruitmasters
Fruitmasters, een van de belangrijkste aandeelhouders van Inova fruit, is een afzetorganisatie in fruit. Jaarlijks verhandelt het bedrijf 200 miljoen kilo fruit. Vooral appels, maar ook peren, aardbeien, bessen, frambozen en bramen. Daarmee heeft het Fruitmasters iets meer dan éénderde van de markt in handen. De meest populaire Nederlandse appel is de elstar, gevolgd door de jonagold. De volumes van de cox, de goudreinet en de golden delicious ontlopen elkaar niet veel, ze nemen een gedeelde derde plaats in op de fruit top tien. Daarna volgen de alkmene, discovery, delcorf, summerred en de james grieve.

FOCUS