Perenparadijs in Ruinerwold

14 kilometer stoofperen bij opbod verkocht
Bijna tachtig jaar geleden zijn er aan beide kanten van de Dokter Larijweg tussen Ruinerwold en Ruinen zo'n tweeduizend perenbomen geplant. Daar zijn er naar schatting nog zo'n veertienhonderd van over, waaronder veel zeldzame oud-Hollandse rassen, ieder jaar, als de peren rijp zijn, wordt er een merkwaardige processie langs dat tweemaal zeven kilometer lange perenparadijs gehouden. Massa's mensen, gewapend met ladders, vangnetten en emmers, lopen achter de commissie aan die de stoofperen oogst 'per stam' en bij opbod verkoopt. Komende zaterdag om 9 uur begint het perenfeest, dat tot het einde van de middag duurt.

Het is een goed perenjaar. Ook langs de Dokter Larijweg bezwijken de takken van veel perenbomen bijna onder het gewicht van de rijpe vruchten. De meeste zijn bruin of groen, maar er zijn ook mooie gele en rode peren bij. Een leek heeft er geen weet van, een kenner des te meer: hier, langs dat mooie, slingerende weggetje, staan perenrassen die je bijna nergens meer vindt. Ze dragen prachtige namen als Provisiepeer, Kamperveen, Winterloutje, Brederode, Legipont, Winterjan, Pondspeer, Beurré Alexandre Lucas, Comtesse de Paris of Bergamotte Esperen. Bekendere soorten, waarvan de vruchten nog wel gewoon te koop zijn, heten Winterrietpeer en Gieser Wildeman. Wat ze met elkaar gemeen hebben is, dat ze allemaal stoofpeer zijn. Je kunt ze als winteropslag heel lang goed houden. Dat was precies waarom stoofperen vroeger zo populair waren. Ze zorgden 's winters voor extra vitamines C.
Midden in Ruinerwold woont de 74-jarige Herman Snijder. Deze ex-groenteboer vertelt dat zijn vader Lute Snijder rond 1928 nog heeft meegeholpen met het planten van de perenboompjes. 'De gemeenteraad van Ruinerwold wilde dat er bomen langs de Dokter Larijweg zouden komen. Maar het mochten geen eiken of populieren worden, want die zouden te veel schaduw en nattigheid geven. De raad heeft er twee jaar over gedaan om een beslissing te nemen. Ze zijn zelfs in Gasselte wezen kijken waar al eerder peren langs de openbare weg waren geplant", zegt Herman Snijder.
Het heeft een aantal jaren geduurd voordat de Dokter Larijweg aan beide kanten was voorzien van perenbomen van diverse rassen. De bekende G.A.van Swieten Tuinbouwschool in Frederiksoord heeft daar een flink aandeel in gehad, maar ook Lute Snijder die in die tijd hovenier was. Zo'n dertig jaar, ongeveer van 1928 tot 1958, schat Herman Snijder, zijn de peren geplukt door gemeentearbeiders. De peren werden per zak verkocht. De opbrengst kwam in de kas van de gemeente Ruinerwold. Vanaf 1958 is het systeem van openbare verkoop 'per stam' ingevoerd. Na de gemeentelijke herindeling, waarbij Ruinerwold is opgegaan in de gemeente De Wolden, is besloten de verkoop van de peren in handen te geven van vrijwilligers van boerderijmuseum De Karstenhoeve. Daar gaat nu ook de opbrengst naar toe. Henny Buld, beheerster van De Karstenhoeve, verwacht zaterdag veel mensen. "Want er zitten gewoon heel veel peren aan de bomen.

Er zijn wel jaren bij geweest, dat er weinig peren waren. Dan verkochten we de peren per kavel, dus bijvoorbeeld per vijf bomen. Maar deze keer zal er op de opbrengst van bijna elke boom worden geboden, waardoor ik bang ben dat we er de hele zaterdag over doen voordat we bij de laatste boom zijn."
Er zijn mensen die van tevoren de Dokter Larijweg afrijden om alvast te kiezen op welke boom of bomen zij zaterdag een bod uitbrengen. Onder hen, verklapt Henny Buld, bevinden zich ook wakkere marktkooplieden die voor betrekkelijk weinig geld een mooie vracht gezonde, onbespoten handel op de kop kunnen tikken. Aardig te weten is het feit dat er op de peren van sommige bomen geen publiek bod wordt gedaan. Het gaat om perenbomen die voor bepaalde huizen of boerderijen staan en die het hele groeiseizoen verzorgd zijn door de mensen die daar wonen. Dan gaat het niet alleen om het snoeien van die bomen, maar - in droge zomers - ook om het geven van emmers water. "Ongeschreven wetten zeggen dat je respecteert dat de peren van die bomen voor de bewoners zijn. Er wonen mensen aan de Dokter Larijweg die al tientallen jaren de vruchten van dezelfde boom kopen."
Direct nadat het hoogste bod op een boom is uitgebracht, vindt ter plekke de afrekening plaats en gaat de nieuwbakken eigenaar aan de slag. Doorgaans heeft hij/zij een ladder bij zich en eventueel een vangnet, en gaat het oogsten direct beginnen. De stoofperen zijn niet alleen bestemd voor de winteropslag, maar worden ook - gekookt - in de diepvries gedaan. Vroeger werden ze geweckt. In museum De Karstenhoeve zie je in de kelder nog van die ouderwetse wekcflessen vol roodkokers op de plank staan. Er zijn peertjes bij die de oorlog nog hebben meegemaakt. Ooit hebben er langs de Dokter Larijweg zo'n tweeduizend perenbomen gestaan. Door wegwerkzaamheden en de aanleg van inritten zijn er, schat Herman Snijder, enkele honderden perelaars gerooid. Hij weet in grote lijnen welke soorten er nog staan. Er zijn zelfs - vergissen is menselijk - een stuk of wat bomen geplant die handperen voortbrengen.
Herman Snijder is al een tijdje bezig het perenparadijs van Ruinerwold in kaart te brengen. Hij heeft al een groot aantal soorten gedetermineerd en gefotografeerd. "Ik wil dit zoveel mogelijk vastleggen", zegt Herman Snijder. "Ik ben bang dat het met stoofperen een aflopende zaak is. Want jonge mensen, die eten geen stoofperen meer.