Smullen van oud-Hollandse appelmoes

Jaap Kiewiet is dol op de Groninger Kroon, een groengele appel met een rode blos. De appelliefhebber uit Assen is een man met een missie. Hij is belijdend lid van de Noordelijke Pomologische Vereniging en probeert mensen zover te krijgen dat ze de Kroon of misschien het blozende Sijden Hemdje in hun tuin planten. Kiewiet en consorten willen de oude, typisch Hollandse fruitrassen terugbrengen in de Nederlandse tuinen en boomgaarden.

De vereniging is aardig in die opzet geslaagd. Nadat de Europese Unie in de jaren zestig de aanplant van laagstamfruitbomen subsidieerde, verdwenen veel oud-Hollandse fruitsoorten. De klassieke Nederlandse fruitrassen die aan hoge bomen groeien, konden namelijk niet concurreren met de lage bomen waarvan de vruchten zo kunnen, worden geplukt.
Enkele jaren na de maatregel van de Europese Unie telde Nederland hoogstens nog een tiental appel- en perensoorten. De Pomologische vereniging ondernam een geslaagde reddingsactie. "Nederland telt nu weer honderden fruitrassen", meldt Kiewiet trots.
Wie wil kan nu weer de Dirkjespeer, de Dubbele Flip of de Jodenpeer in zijn tuin planten. Bijkomend voordeel van de Nederlandse rassen is, dat ze weinig tot geen bestrijdingsmiddelen nodig hebben. De Pomologische vereniging geeft lijsten en boekwerken uit waarin de eigenschappen van alle fruitsoorten worden beschreven.
Het Sijden Hemdje is een zachtzuur appeltje, zegt Kiewiet, maar zelf maakt hij het liefst moes van de Groninger Kroon. ,,Je kunt er ook heerlijk appelsap van maken. Je gooit de appels gewoon in een sapcentrifuge. Als je het sap vervolgens tot 80 ºC. verhit kun je het wel een jaar in de koelkast bewaren."
In zijn tuin van 10 bij 10 mtr. heeft Kiewiet vier soorten appelbomen, twee pruimenrassen en twee perenbomen staan. Van de kleine kersappeltjes van eigen bodem maakt hij

appelbonbons. "We schillen de appeltjes, laten het steeltje eraan zitten en koken de kersappeltjes licht in wat suikerwater. Daarna dopen we ze in chocola. Heerlijk", zegt hij likkebaardend. Soms legt hij de kersappeltjes ook even in brandewijn, op die manier krijgt hij een appelbonbon met alcohol-smaak.
Fruit is zijn hobby geworden, beaamt Kiewiet. ,,lk heb maar een klein tuintje maar soms oogst ik wel een paar kisten vol appels, peren en pruimen." Het meeste geeft hij weg. Verder maakt hij elk jaar bijzondere flessen perenlikeur. Als de peertjes klein zijn, laat hij ze in flessen zakken waarna ze verder groeien. Eenmaal rijp, plukt Kiewiet de peren waarna hij de flessen bijvult met perenlikeur. "Leuk om weg te geven."
De Pomologische vereniging trok vorige week veel belangstelling op de nationale jammarkt in het Gelderse Neede. De leden werden bestookt met vragen van voorbijgangers. Kiewiet: "Mensen willen vaak weten welke appelboom of pruimenboom ze in hun tuin hebben staan." Stiekem hoopt de vereniging altijd op een nieuwe ontdekking. "Het zou mooi zijn als we een oud, bijna verdwenen ras zouden tegenkomen", zegt de Asser appelfanaat. Een mevrouw staat aarzelend bij de kraam. "Wij hebben een oud appeltje", zegt ze verlegen. "Zou u het misschien willen bekijken?" Enthousiast snelt Kiewiet naar een collegakenner. Wie weet is er weer een ontdekking nabij, je kunt nooit weten.

JANTIEN DE BOER