Over de appel in het Hof van Eden.

In het paradijs stonden, zoals in Genesis staat, twee bomen. De boom des levens, die onsterfelijkheid schonk en de boom der kennis van goed en kwaad. Voor Adam en Eva was het verboden de appels van de boom der kennis te eten. Toen ze uit het paradijs verdreven waren omdat ze toch van die verboden vruchten hadden gesnoept, konden ze ook de vruchten van de boom des levens niet meer bereiken. De mens was door zijn begeerte naar kennis: sterfelijk geworden.
De vruchten van de paradijselijke bomen worden meestal appels genoemd. Maar hoogstwaarschijnlijk was het niet een appel maar eerder een sinaasappel, citroen of abrikoos die geleid heeft tot de zondeval. Toch is de appel niet meer weg te denken als de verboden vrucht. We worden trouwens dagelijks nog lijfelijk herinnerd aan de zondeval. Toen Eva namelijk van de appel gegeten had en ook Adam ertoe wist te bewegen een hapje te nemen, bleef dat stukje in zijn keel steken. Bij veel mannen is dat stukje verboden vrucht duidelijk zichtbaar: de adamsappel.

In volksverhalen, legendes, sprookjes en in de schilderkunst is de appel uitgegroeid tot symbool van verleiding, dood, leven en van kennis. Voor Isaac Newton was de appelboom wel heel letterlijk de boom der kennis. Hij ontwikkelde in 1687 zijn theorieën over de zwaartekracht toen hij een appel uit de boom had zien vallen. In de Griekse mythologie speelt de appel nadrukkelijk een rol als symbool van liefde en vruchtbaarheid. Aphrodite, de godin van de liefde en de vruchtbaarheid, wordt vaak afgebeeld met een appel. De Griekse godin van de twist, Eris, maakte van de schoonheidsappel een twistappel, door op de bruiloft van Peleus en Thetis, waarvoor ze niet was uitgenodigd, een gouden appel de feestzaal in te werpen. Op de appel stond:

‘voor de schoonste’. Alle vrouwelijke genodigden kregen natuurlijk onmiddellijk ruzie over de vraag wie het meeste aanspraak kon maken op die appel. Uiteindelijk bleven Hera, Pallas Athene en Aphrodite over. Paris, een jong prins uit Troje, werd door Zeus aangewezen om de uiteindelijke keuze te maken.

Toen Paris aarzelde bij de aanblik van de drie oogverblindende schoonheden, deden alle drie godinnen hem een belofte. Hera stelde hem macht en rijkdom in het vooruitzicht. Athene beloofde hem krijgsroem, wijsheid en kennis. Aphrodite zegde het toe, dat de mooiste vrouw op aarde de zijne zou worden. Aan dat laatste aanbod kon Paris geen weerstand bieden en hij gaf de appel aan Aphrodite. Toen Paris later in liefde ontstak voor de schone Helena, kwam de belofte van Aphrodite hem goed van pas. Maar dit huwelijk, voortgekomen uit de gouden appel, leidde wel tot een bloedige strijd die maar liefst tien jaar zou duren: de Trojaanse oorlog. Zo werd de liefdes- en schoonheidsappel een twistappel.

Ook Sneeuwwitje, de schoonste van het land, kon de verleiding van de appel niet weerstaan en dat werd haar bijna noodlottig. In tal van gebruiken en zeden over de hele wereld die te maken hebben met verleiding, liefde, huwelijk en nakomelingschap komen we de appel tegen. Zo moet een meisje dat wil weten met wie ze later zal trouwen, een appelschil over haar linker schouder werpen. De vorm die de gevallen schil aanneemt, onthult de eerste letter van de naam van haar toekomstige echtgenoot.

Als de schil breekt, wordt ze een oude vrijster. In veel landen maakt men zijn liefde kenbaar door de aanbedene een appel toe te werpen. Als bruidsgeschenk is de appel niet alleen het symbool van liefde, maar heeft zij ook de functie het huwelijk vruchtbaar te maken. Als remedie tegen onvruchtbaarheid is het in sommige streken van de wereld al voldoende als een vrouw een nacht om appelboom danst. Maar meestal moet de appel gegeten worden. Of de man of de vrouw dat nu moet doen, wordt daarbij vaak niet vermeld. In Engeland bestaat in Sussex de gewoonte om rond Kerstmis appelpitten op een rooster te verhitten. Aan het opspringen van de pitten kan men zien of er sprake is van ware liefde:
‘If you love me, bounce and fly.
If you hate me, lay and die’.
Bovendien valt uit het aantal weggesprongen pitten nog af te lezen hoeveel minnaars men zal krijgen of hoeveel kinderen er geboren zullen worden.
In Turkije gooit de bruid met kracht een granaatappel tegen een rots. Alle bruiloftsgasten kunnen dan uit het aantal rondvliegende pitten opmaken met hoeveel kinderen het huwelijk gezegend zal worden.

Dat de appel zo met vruchtbaarheid in verband gebracht wordt, zal niemand verbazen die ooit een rijk beladen appelboom in al zijn glorie aanschouwd heeft. Evenmin trouwens dat Eva voor die verleidelijke aanblik is bezweken.